Kalendarz szczepień psa 2026 – kompletny harmonogram dla szczeniaka i dorosłego psa

Kalendarz szczepień psa – z czego tak naprawdę wynika i po co go w ogóle pilnować?

Kiedy opiekun przychodzi do gabinetu z nowym szczeniakiem, bardzo często słyszę: „Pani Olu, proszę mi tylko rozpisać ten kalendarz szczepień, żebym niczego nie przegapiła”. I w pełni to rozumiem. Na początku to wszystko brzmi jak zestaw surowych terminów, które „trzeba odbębnić”.

W praktyce kalendarz szczepień to nie jest tabelka dla urzędnika, tylko fundament zdrowia psa – zwłaszcza szczeniaka. To właśnie w pierwszych miesiącach życia maluch jest najbardziej narażony na nosówkę, parwowirozę czy chorobę Rubartha. U nieszczepionych szczeniąt śmiertelność w przebiegu tych chorób potrafi sięgać 80–90%. Leczenie jest długie, drogie i nie zawsze skuteczne, mimo najlepszej opieki.

Aktualne wytyczne (w tym rekomendacje WSAVA – międzynarodowej organizacji lekarzy weterynarii małych zwierząt) nie zmieniły się rewolucyjnie w ostatnich latach: profilaktyka dalej jest najskuteczniejszą formą ochrony. Zaszczepiony pies nie tylko choruje rzadziej – często w ogóle nie rozwija objawów po kontakcie z wirusem – ale też rzadziej wymaga intensywnego, kosztownego leczenia.

Do tego dochodzi prawo. W Polsce jedynym szczepieniem obowiązkowym jest szczepienie przeciw wściekliźnie – trzeba je wykonać w ciągu 30 dni od ukończenia przez psa 3. miesiąca życia. Bez aktualnego szczepienia na wściekliznę nie przejdziesz formalnie przez granicę, nie zarejestrujesz psa, nie weźmiesz go legalnie na wystawę. A w razie pogryzienia człowieka – brak szczepienia oznacza problemy nie tylko zdrowotne, ale też prawne.

I jeszcze jedna rzecz, którą często słyszę: „Mój pies jest tylko w domu, więc szczepienia chyba nie są mu tak potrzebne?”. Niestety, parwowirusa możesz spokojnie przynieść na butach z osiedlowego trawnika. Pies nie musi w ogóle wychodzić z klatki schodowej, żeby się zarazić. Dlatego nawet typowo „kanapowe” psy potrzebują dobrze zaplanowanego kalendarza szczepień.

Jak działa szczepionka u psa – w wersji „po ludzku”

Żeby zrozumieć, po co te wszystkie dawki i przypominajki, warto wiedzieć, co się dzieje w organizmie po zastrzyku.

W szczepionce znajduje się antygen – fragment wirusa lub bakterii (albo ich osłabiona/inaktywowa forma). To nie jest „pełnoprawny” patogen zdolny do wywołania pełnej choroby, tylko coś w rodzaju bezpiecznego treningowego przeciwnika. Układ odpornościowy uczy się go rozpoznawać i zaczyna produkować przeciwciała oraz komórki pamięci.

Efekt? Gdy pies zetknie się z prawdziwym wirusem, organizm reaguje znacznie szybciej i skuteczniej. Często infekcja kończy się na poziomie kilku komórek i nie widzimy żadnych objawów.

Podstawowy cykl szczepień u szczeniąt opiera się na kilku dawkach podawanych co 2–4 tygodnie. Ten odstęp nie jest przypadkowy – chodzi o to, żeby układ odpornościowy „dostał powtórkę materiału” w idealnym momencie i zbudował stabilną pamięć immunologiczną.

Odporność matczyna – dlaczego ostatnie szczepienie jest tak późno?

U szczeniąt sprawę komplikuje odporność matczyna – przeciwciała, które maluch dostaje z siarą od matki. Z jednej strony to bezcenne zabezpieczenie, z drugiej… mogą „przykrywać” działanie szczepionki.

Problem w tym, że odporność matczyna zanika nieregularnie. U jednego szczeniaka zgaśnie szybciej, u innego później. Dlatego tak ważne jest, żeby ostatnia dawka szczepionki skojarzonej była podana po 12.–16. tygodniu życia. Dzięki temu minimalizujemy ryzyko, że przeciwciała od matki „zneutralizują” szczepionkę, zanim ta zdąży pobudzić własny układ odpornościowy szczeniaka.

Zdarzało mi się widzieć w gabinecie młode psy, które „na papierze” były zaszczepione, ale ostatnią dawkę dostały zbyt wcześnie. W badaniu miana przeciwciał wychodziło potem, że ich odporność na parwowirozę praktycznie nie istniała.

Kiedy szczepionka zaczyna działać?

To częsty błąd: szczeniak dostaje zastrzyk, a następnego dnia ląduje w zatłoczonym psim parku. Tymczasem szczepionki – szczególnie skojarzone – nie dają pełnej ochrony od razu.

Pełna odporność rozwija się zwykle 7–14 dni po ostatniej dawce z serii podstawowej. Do tego czasu pies wciąż jest podatny na zakażenie, choć ryzyko stopniowo maleje.

⚠ UWAGA: po każdym szczepieniu – szczególnie w trakcie podstawowego cyklu u szczeniaka – ogranicz kontakty z obcymi psami przez około 2 tygodnie. Nie chodzi o to, by izolować malucha od świata, tylko mądrze dobierać kontakty: znane, zdrowe psy zamiast zatłoczonych wybiegów czy psich przedszkoli pełnych nieznanych zwierząt.

Kalendarz szczepień szczeniaka – jak to wygląda krok po kroku

Najczęstszy scenariusz? Szczeniak trafia do domu w wieku 8 tygodni, z jednym szczepieniem „od hodowcy” i niejasną informacją na kartce. W poczekalni często słyszę wtedy: „Pani doktor, to on już wszystko ma, prawda?”. Niestety – zazwyczaj nie.

W Polsce obowiązkowe jest tylko szczepienie przeciw wściekliźnie (po ukończeniu 12 tygodni, w ciągu 30 dni). Natomiast dla realnej ochrony zdrowia kluczowe są tzw. szczepienia podstawowe (core) przeciwko:

• nosówce,
• parwowirozie,
• zakaźnemu zapaleniu wątroby (choroba Rubartha / adenowiroza typu 1).

Ramowy schemat dla szczeniaka

Pierwsze szczepienie wykonuje się zwykle między 6. a 9. tygodniem życia. Potem kolejne dawki podaje się co 2–4 tygodnie, aż do ukończenia co najmniej 16. tygodnia życia. W praktyce oznacza to najczęściej 3–4 dawki szczepionek skojarzonych.

Ostatnia dawka „szczenięca” jest kluczowa – powinna przypadać po 12.–16. tygodniu, właśnie z powodu wygasającej w różnym tempie odporności matczynej.

WSAVA zaleca, by po zakończeniu tej serii podać jeszcze pierwszą dawkę przypominającą (booster) nie po roku, jak dawniej praktykowano, ale około 6 miesięcy po ostatnim szczepieniu szczenięcym, czyli po 26. tygodniu życia. Ma to szczególne znaczenie w ochronie przed parwowirozą u psów poniżej roku.

Przykładowy kalendarz szczepień szczeniaka

Poniższa tabela pokazuje, jak może wyglądać podstawowy plan. To nie jest „szablon dla wszystkich” – lekarz dopasowuje szczegóły do konkretnego psa, jego zdrowia i warunków życia, ale pomaga zorientować się w kolejności i rodzaju szczepień.

Uaktualniłam wartości w tabeli do realnie stosowanych schematów – tak, żeby zgadzały się z obecnymi zaleceniami i polskimi przepisami.

Po tej fazie młody pies ma już podstawową ochronę. Ale to nie koniec – kluczowe są też kolejne lata, czyli dawki przypominające.

Pierwsze szczepienie szczeniaka – jak wygląda w praktyce

Pierwsze szczepienie to zwykle nie tylko zastrzyk, ale pełny „przegląd techniczny” szczeniaka.

W gabinecie najpierw dokładnie oglądam malucha: osłuchuję serce i płuca, sprawdzam śluzówki, węzły chłonne, skórę, brzuch. Dopytuję o apetyt, kupy, aktywność, odrobaczanie. Jeśli coś mnie niepokoi – wstrzymuję szczepienie i najpierw zajmujemy się problemem zdrowotnym.

Samo podanie preparatu trwa chwilę. Dla większości szczeniąt więcej stresu budzi chłodny blat stołu czy nowe zapachy niż samo ukłucie. Często proszę opiekuna, żeby w tym czasie podał maluchowi smaczek – kojarzenie szczepienia z czymś przyjemnym procentuje na całe życie.

To pierwsze szczepienie wyznacza też dalszy harmonogram. Im lepiej udokumentowany jest wiek psa i wcześniejsze szczepienia (książeczka, paszport), tym precyzyjniej da się go zaplanować.

Ile dawek szczepionek potrzebuje szczeniak – i co z dawką po 6 miesiącach?

Uproszczone hasło „szczeniak dostaje cztery zastrzyki i ma spokój” jest niestety mylące.

W przypadku szczepień podstawowych (core):

• zwykle podajemy 3–4 dawki (w zależności od wieku w momencie pierwszej wizyty),
• ostatnia dawka musi przypaść po 12.–16. tygodniu życia,
• około 6 miesięcy po zakończeniu serii szczenięcej (po 26. tygodniu) zgodnie z zaleceniami WSAVA podaje się pierwszy booster.

Dopiero po tej dawce przypominającej mówimy o naprawdę stabilnej, długo utrzymującej się odporności. Kolejne przypominajki szczepień core (nosówka, parwowiroza, adenowiroza) można wykonywać co 3 lata, o ile pies jest zdrowy, a lekarz nie widzi przeciwwskazań do wydłużenia odstępów.

W praktyce często robię tak: u psa po pierwszym 6‑miesięcznym boosterze proponuję opiekunowi badanie miana przeciwciał (titerowanie) zanim zdecydujemy o kolejnym szczepieniu co 3 lata. To ciągle mało popularne badanie w Polsce, ale bardzo polecane przez ekspertów – szczególnie właśnie wtedy, gdy chcemy bezpiecznie wydłużać przerwy między szczepieniami.

Rabies (wścieklizna) rządzi się swoimi prawami – tu wiąże nas ustawa. W Polsce szczepienie na wściekliznę powtarza się co rok, nawet jeśli producent dopuszcza dłuższy okres ważności.

Na jakie choroby szczepię szczeniaka – podstawowe i dodatkowe

Kiedy siadam z opiekunami do rozmowy o szczepieniach, często słyszę: „To wszystko obowiązkowe?” Albo odwrotnie: „Proszę wszystko, co jest, żeby był maksymalnie zabezpieczony”. Prawda leży pośrodku.

Szczepienia podstawowe (core)

Do podstawowych szczepień, które rekomenduje się każdemu psu, należą:

• nosówka – ciężka, często śmiertelna choroba wirusowa, atakuje układ nerwowy, oddechowy, pokarmowy; u szczeniąt śmiertelność przekracza 80%,
• parwowiroza – ciężka biegunka krwotoczna, odwodnienie, ogromna śmiertelność u młodych psów, sięgająca nawet 90% u nieszczepionych,
• choroba Rubartha (adenowiroza typu 1) – uszkadza wątrobę, może przebiegać gwałtownie i zakończyć się śmiercią,
• wścieklizna – choroba śmiertelna, groźna także dla ludzi, dlatego szczepienie jest obowiązkowe prawem.

Te cztery choroby to absolutna podstawa, niezależnie od tego, czy pies mieszka w mieście, na wsi, „tylko w bloku” czy „w domu z ogrodem”.

Szczepienia dodatkowe (non-core) – kiedy naprawdę mają sens

Do szczepień dodatkowych, które dobieramy indywidualnie, należą m.in.:

• leptospiroza – bakteryjna choroba przenoszona m.in. przez szczyny gryzoni i stojącą wodę; może być groźna także dla ludzi,
• borelioza – choroba odkleszczowa,
• kaszel kenelowy – zakaźne zapalenie dróg oddechowych, szerzy się tam, gdzie jest dużo psów (hotele, schroniska, szkolenia, wystawy).

Leptospiroza: szczepienie można rozpocząć ok. 8.–9. tygodnia życia, zwykle w dwóch dawkach. Odporność nie utrzymuje się długo, dlatego konieczne są coroczne dawki przypominające, zwłaszcza w regionach, gdzie znane są ogniska tej choroby.

Borelioza: pierwsze szczepienie najczęściej od 12. tygodnia życia, również w dwóch dawkach, potem boostery co roku. Warto ją rozważyć, jeśli pies mieszka lub spędza dużo czasu w rejonach o dużej liczbie kleszczy.

Kaszel kenelowy: szczepienie dostępne od 6.–8. tygodnia życia. Rozważam je zawsze, gdy pies ma regularnie przebywać w hotelu, na szkoleniu grupowym, w schronisku czy w dużym psim parku.

W najnowszych wytycznych WSAVA (m.in. z 2024 roku) część dawnych „rutynowych” szczepień przypominających została sklasyfikowana jako opcjonalna – bo dowody naukowe na ich konieczność u każdego psa są słabe. To kolejny powód, by nie szczepić „z automatu co rok na wszystko”, tylko spokojnie porozmawiać z lekarzem, co ma sens u konkretnego zwierzęcia.

⚡ PRO TIP: jeśli słyszysz propozycję „pełnego corocznego pakietu”, dopytaj, przed czym konkretnie będzie chronił i czy nie da się części chorób zabezpieczyć innymi metodami (np. ochrona przeciwkleszczowa zamiast samej szczepionki na boreliozę).

Dorosły pies o nieznanej historii szczepień – co robię w takiej sytuacji

Przy adopcjach to standard: przychodzi dorosły pies „bez papierów”. Nikt nie wie, czy był szczepiony, kiedy, na co.

W takiej sytuacji traktuję psa jak nieszczepionego i układam mu plan od zera:

• podaję 2 dawki szczepionek podstawowych (nosówka, parwowiroza, adenowirus) w odstępie 3–4 tygodni,
• po roku od drugiej dawki wykonuję booster szczepień core, a później przechodzę na schemat co 3 lata (chyba że titerowanie wskaże inaczej),
• szczepienie przeciw wściekliźnie włączam zgodnie z ustawą i powtarzam co rok,
• szczepienia dodatkowe (leptospiroza, borelioza, kaszel kenelowy) dobieram według stylu życia psa.

Coraz częściej proponuję też u takich psów badanie miana przeciwciał przed podaniem kolejnych boosterów. To szczególnie cenne u psów starszych, przewlekle chorych, u których chcemy unikać niepotrzebnych interwencji, ale jednocześnie mieć pewność, że są naprawdę chronione.

Szczepienia skojarzone (czyli preparaty „kilka w jednym”) bardzo ułatwiają ten proces – jedna wizyta, jedno ukłucie, kilka chorób zabezpieczonych. Warto jednak pamiętać, że pełna odporność po takim szczepieniu pojawia się dopiero 7–14 dni po podaniu ostatniej dawki z serii, więc w tym czasie psa nadal trzeba trochę „dmuchać na zimne”.

Czy szczepienia są bezpieczne? Na co zwrócić uwagę po wizycie

Jedno z pierwszych pytań, które słyszę przy omawianiu szczepień, brzmi: „A to na pewno jest bezpieczne?”. Rozumiem ten lęk – zwłaszcza u opiekunów, którzy sami mieli nieprzyjemne doświadczenia po szczepieniach.

Jeśli chodzi o psy, poważne reakcje poszczepienne są rzadkie – statystycznie dotyczą mniej niż 1% zaszczepionych zwierząt. Zdecydowana większość reakcji jest:

• łagodna (delikatny obrzęk w miejscu wkłucia, lekkie osłabienie, mniejszy apetyt),
• krótkotrwała (objawy ustępują zwykle w ciągu 1–2 dni).

Może też pojawić się stan podgorączkowy. W domu dobrze jest obserwować psa: czy pije, siusia, reaguje na bodźce, czy ból w miejscu zastrzyku nie jest bardzo nasilony.

Są jednak sytuacje, w których nie czekamy „aż przejdzie”:

• trudności w oddychaniu,
• silne wymioty, biegunka,
• gwałtowny obrzęk pyska, powiek, języka,
• nagła, głęboka apatia, zapaść.

To mogą być objawy reakcji alergicznej wymagającej natychmiastowej interwencji. Na szczęście zdarzają się rzadko, ale właśnie dlatego po szczepieniu proszę opiekunów, żeby nie planowali dalekich wyjazdów, tylko mieli możliwość szybkiego powrotu do lecznicy, gdyby coś ich zaniepokoiło.

Przed szczepieniem zawsze pytam o:

• wcześniejsze niepokojące reakcje na szczepionki,
• choroby przewlekłe,
• przyjmowane leki.

Te informacje pozwalają lepiej ocenić ryzyko i ewentualnie zmodyfikować plan: zmienić rodzaj preparatu, rozłożyć szczepienia w czasie, wprowadzić wcześniejsze odczulanie.

Bilans zysków i strat jest jednoznaczny: korzyści ze szczepień zdecydowanie przewyższają ryzyko. Zwłaszcza jeśli wiemy, na co zwracać uwagę po wyjściu z gabinetu.

Jak przygotować psa do szczepienia – i o czym pamiętać przy podróżach

Dobre szczepienie zaczyna się na długo przed zastrzykiem.

Pies powinien być:

• klinicznie zdrowy – bez gorączki, kaszlu, biegunki, wyraźnego osłabienia,
• odrobaczony (szczególnie szczenięta),
• po normalnym posiłku (ale bez „napychania do pełna” tuż przed wizytą).

Zwracam uwagę na wiek, rasę, styl życia psa. U ras obciążonych określonymi chorobami, u psów w podeszłym wieku albo z problemami immunologicznymi czasem modyfikuję schemat lub rozdzielam szczepienia w czasie, zamiast podawać wszystko naraz.

W praktyce często powtarzam: najważniejsza jest szczera rozmowa z lekarzem. W dobrych placówkach, takich jak np. Animal Center, zespół ma doświadczenie zarówno w szczepieniach, jak i w pracy z psami przewlekle chorymi czy lękowymi. To ogromnie ułatwia dopasowanie kalendarza do konkretnego psa, a nie do „średniej statystycznej”.

Podróże z psem – szczepienie to nie wszystko

Jeśli planujesz wyjazd za granicę, samo szczepienie na wściekliznę może nie wystarczyć. Niektóre kraje:

• wymagają określonego czasu od szczepienia (np. 21 dni),
• żądają badania miana przeciwciał przeciw wściekliźnie,
• mają dodatkowe wymagania (odrobaczenie na wybrane pasożyty, konkretne wpisy w paszporcie).

Dlatego zawsze sprawdzaj paszport psa i daty szczepień z odpowiednim wyprzedzeniem. Zdarzało mi się odsyłać z kwitkiem opiekunów, którzy przyszli w piątek po południu „tylko podbić paszport”, a wyjazd mieli w niedzielę – i okazywało się, że termin ważności szczepienia na wściekliznę właśnie minął.

Mało popularne, ale bardzo przydatne: badanie miana przeciwciał

Wspominałam już o titerowaniu – badaniu poziomu przeciwciał we krwi. W Polsce to nadal rzadkość w codziennej praktyce, ale w zaleceniach ekspertów pojawia się coraz częściej.

Kiedy szczególnie warto je rozważyć?

• przed wydłużeniem przerw między szczepieniami core do 3 lat lub dłużej,
• u psów starszych lub przewlekle chorych, kiedy chcemy uniknąć nadmiernego obciążenia organizmu,
• przed wyjazdem do krajów, które wymagają badania miana przeciwciał przeciw wściekliźnie.

Dzięki titerowaniu nie działamy „na ślepo”. Możemy sprawdzić, czy pies nadal ma wystarczającą odporność, czy faktycznie potrzebuje kolejnej dawki. To ogromnie zwiększa komfort zarówno opiekuna, jak i lekarza, który nie musi opierać się wyłącznie na schemacie „co rok / co trzy lata”.

Mini‑FAQ: najczęstsze pytania o szczepienia psa

Kiedy pierwsze szczepienie szczeniaka?

W praktyce zaczynamy zwykle między 6. a 8. tygodniem życia, ale ostateczną decyzję podejmuje lekarz po zbadaniu malucha. Ważne jest, żeby cała seria doprowadziła do podania ostatniej dawki po 12.–16. tygodniu życia.

Jakie szczepienia są obowiązkowe w Polsce?

Ustawowo obowiązkowe jest tylko szczepienie przeciw wściekliźnie – pierwsze w ciągu 30 dni po ukończeniu przez psa 3. miesiąca życia, następnie co rok. Pozostałe (nosówka, parwowiroza, Rubarth, leptospiroza, borelioza, kaszel kenelowy) nie są obowiązkowe prawem, ale wiele z nich jest bardzo mocno rekomendowanych ze względów zdrowotnych.

Co z dorosłym psem o nieznanej historii szczepień?

Takiego psa traktuję jak nieszczepionego: zaczynam od dwóch dawek szczepionek podstawowych w odstępie 3–4 tygodni, włączam obowiązkową wściekliznę, a po roku podaję booster. Potem – w zależności od wyników ewentualnego titerowania i stanu zdrowia – przechodzimy na schemat co 3 lata dla szczepień core i coroczne szczepienie przeciw wściekliźnie.

Na koniec zostawię Ci jedną myśl z praktyki: dobrze ułożony kalendarz szczepień nie jest po to, żeby „odhaczać kolejne zastrzyki”, tylko żebyś rozumiała, przed czym konkretnie chronisz swojego psa i dlaczego w takim, a nie innym momencie. Im więcej wiesz, tym spokojniej podejmujesz decyzje – a spokojny, świadomy opiekun to dla psa najlepsza profilaktyka, jaką można mu dać.